Mentalny Azyl

Mentalny Azyl | Anna Wolna

BLOG · GRANICE · POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI

Grzeczna dziewczynka, która nauczyła się zaspokajać potrzeby wszystkich. Oprócz własnych.

Kobieta i dziewczynka

Całe życie wiedziałaś, czego potrzebują inni. Tylko kiedy ktoś pytał, czego chcesz Ty, nagle nie potrafiłaś odpowiedzieć.

„Bądź grzeczna. Nie sprawiaj problemów”.

Może właśnie od tych słów wszystko się zaczęło. Nie krzycz. Nie płacz. Nie dyskutuj. Nie odzywaj się niepytana. Ustąp, bo jesteś starsza. Podziel się, bo tak wypada. Nie złość się, bo dziewczynkom nie przystoi. I przede wszystkim: nie sprawiaj kłopotów.

Byłaś małą dziewczynką, która chciała być kochana. Chciałaś, żeby mama się uśmiechała. Żeby tata był z Ciebie dumny. Żeby nikt się nie gniewał.

Więc uczyłaś się. Nie tylko czytać i pisać. Uczyłaś się rozpoznawać cudze potrzeby, zanim ktokolwiek zdążył je wypowiedzieć. Uczyłaś się ustępować. Nie przeszkadzać. Być wygodna.

I gdzieś po drodze nauczyłaś się, że Twoje potrzeby mogą poczekać. Tylko że to „później” jakoś nigdy nie nadchodziło.

Dobra dziewczynka nie mówi, że jej coś nie pasuje

Wyobraź sobie małą dziewczynkę, która dostaje prezent. Nie podoba jej się. Ale mama patrzy na nią znacząco i mówi: „No co się mówi?”. „Dziękuję”. „I uśmiechnij się ładnie”.

Dziewczynka się uśmiecha. Nie dlatego, że jest szczęśliwa. Dlatego, że wie, czego się od niej oczekuje.

Innym razem nie chce pocałować cioci na pożegnanie. Słyszy: „Nie bądź taka niedobra. Cioci będzie przykro”. Więc podchodzi. Choć wcale nie ma ochoty.

To mogą wydawać się drobiazgi. Ale jeśli podobne sytuacje powtarzają się przez lata, dziecko może zacząć wierzyć, że ważniejsze od jego własnego odczucia jest to, żeby inni byli zadowoleni. I że odmowa oznacza zrobienie komuś przykrości.

Potem dorastasz. I nadal czekasz, aż ktoś pozwoli Ci być sobą

Masz trzydzieści, czterdzieści, pięćdziesiąt lat. Sama prowadzisz dom. Pracujesz. Wychowujesz dzieci. Podejmujesz dziesiątki decyzji dziennie.

A mimo to, kiedy masz zrobić coś wyłącznie dla siebie, pojawia się dziwne uczucie. Jakbyś potrzebowała pozwolenia.

Chcesz wyjechać na weekend? Zastanawiasz się, czy ktoś nie będzie miał pretensji. Chcesz kupić sobie coś ładnego? Myślisz, na co lepiej byłoby wydać te pieniądze. Chcesz odpocząć? Słyszysz wewnętrzny głos: „A co z obiadem? A pranie? A dzieci?”.

Nikt nie musi Cię już pilnować. Bo przez lata nauczyłaś się pilnować sama siebie.

Znasz wszystkich. Tylko siebie jakoś najmniej

Wiesz, jaką kawę pije Twój partner. Czego nie lubi mama. Jakie danie najbardziej smakuje dziecku. Wiesz, kiedy ktoś potrzebuje ciszy, rozmowy albo pomocy.

Potrafisz zauważyć zmęczenie w czyichś oczach. Wyłapujesz najmniejszą zmianę tonu głosu. Pamiętasz urodziny, wizyty, terminy i obietnice.

A teraz odpowiedz: Co sprawia Ci przyjemność? Co lubisz robić, kiedy nikt niczego od Ciebie nie oczekuje? Jak lubisz spędzać wolny czas? Czego już nie chcesz?

Może odpowiesz od razu. A może poczujesz pustkę. Kiedy całe życie skupiasz się na potrzebach innych, własne pragnienia potrafią zejść tak daleko na dalszy plan, że trudno je później rozpoznać. Nie dlatego, że ich nie masz. Tylko dlatego, że tak rzadko pozwalałaś im dojść do głosu.

„Mnie wszystko jedno”. Naprawdę?

Idziecie do restauracji. „Co chcesz zjeść?” „Mnie wszystko jedno”. Planujecie weekend. „Gdzie chciałabyś pojechać?” „Jak wam pasuje”. Ktoś pyta, jaki film obejrzeć. „Wybierzcie wy”.

Niby nic wielkiego. Przecież można być elastyczną. Ale czy naprawdę zawsze jest Ci wszystko jedno? Czy może nauczyłaś się nie mieć zdania, bo tak było łatwiej?

Bo kiedy miałaś własne zdanie, ktoś się obrażał. Przewracał oczami. Mówił, że wydziwiasz. Więc z czasem przestałaś wybierać. A potem przestałaś nawet pytać siebie, czego chcesz.

I tak dorosła kobieta, która potrafi rozwiązać problemy całej rodziny, nie potrafi zdecydować, co chciałaby zrobić z własną wolną sobotą. Być może dlatego, że przez lata jej wybory były najmniej ważne.

Kiedy miłość zaczynasz mylić z byciem potrzebną

Ktoś ma problem. Ty już szukasz rozwiązania. Ktoś jest smutny. Ty próbujesz go rozweselić. Ktoś nie radzi sobie z obowiązkami. Ty przejmujesz je na siebie. Ktoś popełnia błąd. Ty naprawiasz jego konsekwencje.

Bo tak nauczyłaś się okazywać miłość. Być pomocną. Niezastąpioną. Tą, na której zawsze można polegać.

A może gdzieś głęboko pojawia się jeszcze jedna myśl: „Jeżeli przestanę być potrzebna, to czy ktoś nadal będzie chciał ze mną być?”.

Jeśli przez lata dostawałaś uwagę głównie wtedy, gdy byłaś grzeczna, pomocna i posłuszna, mogłaś zacząć wiązać swoją wartość z tym, ile robisz dla innych. Ale Twoja wartość nie zaczyna się wtedy, kiedy komuś pomagasz. I nie kończy się wtedy, kiedy odmawiasz.

A kto zajmuje się Tobą?

To pytanie może zaboleć. Bo być może przez wiele lat nikt go nie zadawał.

Kiedy byłaś chora, i tak myślałaś o obiedzie. Kiedy byłaś zmęczona, sprawdzałaś, czy wszyscy mają wszystko. Kiedy płakałaś, wycierałaś łzy i wracałaś do obowiązków. Bo przecież ktoś musiał.

A kiedy wreszcie nie dawałaś rady, słyszałaś: „Co Ty taka nerwowa?”. „Przecież nikt Ci nie kazał”. „Sama wszystko na siebie bierzesz”.

Może rzeczywiście nauczyłaś się brać na siebie zbyt wiele. Ale nie oznacza to, że zrobiłaś to bez powodu. Być może właśnie tak zdobywałaś akceptację, unikałaś konfliktów albo próbowałaś zapewnić sobie poczucie bezpieczeństwa.

To, co kiedyś pomagało Ci odnaleźć się w trudnym otoczeniu, dzisiaj może Cię wyczerpywać. I masz prawo zacząć to zmieniać.

Kiedy przestajesz być wygodna, nie wszystkim się to podoba

Pewnego dnia mówisz: „Nie przyjadę”. „Nie zrobię tego za Ciebie”. „Dzisiaj odpoczywam”. „Nie zgadzam się”.

I nagle okazuje się, że Twoja nowa postawa nie wszystkim odpowiada. „Ale Ty się zmieniłaś”. „Kiedyś można było na Ciebie liczyć”. „Teraz myślisz tylko o sobie”.

A Ty czujesz, jak ściska Cię w środku. Bo przecież nie chcesz być egoistką. Nie chcesz nikogo skrzywdzić. Nie chcesz stracić bliskich.

Tylko że przez całe życie bałaś się stracić innych. A czy zastanawiałaś się kiedyś, ile razy po drodze straciłaś samą siebie?

Nie każdy, kto jest rozczarowany Twoją odmową, próbuje Tobą manipulować. Ludzie mają prawo do własnych uczuć. Ale Ty również masz prawo do granic.

Nie musisz już zasługiwać na miłość grzecznością

Możesz mieć własne zdanie. Nie lubić tego, co lubią inni. Odmówić. Zdenerwować się. Popełnić błąd. Zmienić decyzję. Poprosić o pomoc. Nie mieć siły. Nie wiedzieć.

I nadal zasługujesz na szacunek.

Nie musisz być najmilszą osobą w pokoju. Wszystkim poprawiać humoru. Udowadniać, że jesteś dobrą kobietą, matką, córką czy partnerką.

W zdrowej relacji jest miejsce również na Twoje zmęczenie, odmowę, potrzeby i trudne emocje. Nie tylko na Twoją pomoc.

Jak zacząć słyszeć siebie, skoro przez lata słuchałaś wszystkich innych?

Nie musisz od razu wiedzieć, czego chcesz od życia. Może na początek wystarczy, że przestaniesz odpowiadać automatycznie.

Kiedy ktoś zapyta: „Możesz mi pomóc?”, zamiast natychmiastowego „tak” spróbuj: „Sprawdzę, czy mam na to czas”.

Kiedy ktoś zapyta: „Co chcesz robić?”, zamiast „wszystko jedno” spróbuj naprawdę się zastanowić. Kiedy poczujesz zmęczenie, nie pytaj od razu, ile jeszcze musisz zrobić. Zapytaj: „Czego teraz potrzebuję?”.

Może odpoczynku. Ciszy. Rozmowy. Pomocy. Chwili, w której nikt niczego od Ciebie nie chce.

To mogą być małe rzeczy. Ale dla kobiety, która całe życie stawiała siebie na końcu, nawet mała decyzja podjęta z myślą o sobie może być czymś zupełnie nowym.

Ta mała dziewczynka nadal gdzieś w Tobie jest

Ta, która chciała być grzeczna. Która bała się sprawić komuś przykrość. Która nauczyła się nie płakać, nie protestować i nie prosić o zbyt wiele.

Może nadal odzywa się w Tobie za każdym razem, kiedy próbujesz powiedzieć „nie”. Podpowiada: „Nie rób problemów”. „Lepiej ustąp”. „Jeszcze ktoś się obrazi”.

Nie musisz z nią walczyć. Możesz spróbować odpowiedzieć jej inaczej niż kiedyś odpowiadali dorośli: „Wiem, że się boisz”. „Wiem, że chciałaś być kochana”. „Ale nie musimy już zgadzać się na wszystko”. „Nasze potrzeby też są ważne”.

Nie zmienisz całego dzieciństwa. Ale możesz stopniowo zmieniać sposób, w jaki traktujesz siebie dzisiaj.

A gdybyś od dzisiaj przestała być ostatnia na własnej liście?

Pomyśl o wszystkich ludziach, którym przez lata poświęcałaś uwagę. Ile razy potrafiłaś ich wysłuchać. Znalazłaś dla nich czas. Zrezygnowałaś z własnych planów, żeby im pomóc.

A teraz wyobraź sobie, że choć część tej troski kierujesz do siebie. Nie zamiast kochać innych. Nie kosztem wszystkich wokół. Ale wreszcie również do siebie.

Bo Ty też jesteś człowiekiem, o którego warto zadbać. Nie dopiero wtedy, kiedy wszyscy inni będą zadowoleni. Nie wtedy, kiedy skończysz wszystkie obowiązki. Nie kiedy zasłużysz. Teraz.

Przez całe życie mogłaś słyszeć, że dobra dziewczynka myśli najpierw o innych. Ale jesteś już dorosłą kobietą. I możesz napisać tę zasadę na nowo.

Nie musisz przestać być dobra dla innych. Wystarczy, że zaczniesz być dobra również dla siebie.

Anna Wolna | Mentalny Azyl

Daj sobie prawo do własnych potrzeb

Książka „Postaw na siebie” jest dla kobiety, która chce przestać stawiać siebie na ostatnim miejscu.

Poznaj książkę „Postaw na siebie” →
Mentalny Azyl

Mentalny Azyl

Kontakt

Freedom Flow sp. z o.o.
ul. Marcina Kasprzaka 31/119
01-234 Warszawa, Polska

przestrzen.mentalnyazyl@gmail.com
+48 723 430 498

NIP: 5273199291
REGON: 543674815
KRS: 0001214073

0