BLOG · ŚWIADOMOŚĆ I PODŚWIADOMOŚĆ
Wiesz, co ci szkodzi. Dlaczego więc znowu robisz to samo?

Obiecałaś sobie, że tym razem powiesz, czego chcesz. Potem ktoś zrobił niezadowoloną minę i usłyszałaś własne: „Nie, spokojnie, dostosuję się”. Znajome?
Jeszcze dobrze nie skończyłaś zdania, a już jesteś na siebie zła. Przecież tyle rozumiesz. Czytasz, słuchasz, pracujesz nad sobą. Potrafisz nazwać swoje granice. Tylko w tej jednej chwili znów zabrakło ci dostępu do instrukcji obsługi.
Łatwo wtedy dorzucić sobie kolejne: „Co jest ze mną nie tak?”. Zatrzymaj ten komentarz. Przyjrzyjmy się temu, co wydarzyło się chwilę wcześniej.
Stare zasady potrafią mówić twoim głosem
Być może dobrze znasz takie zdania: „Nie rób problemów”, „Nie przesadzaj”, „Pomyśl o innych”. A kiedy przychodzi pora pomyśleć o tobie, nagle kończą się miejsca przy stole.
Przekonania rzadko przedstawiają się grzecznie: „Dzień dobry, jestem twoim przekonaniem i właśnie ograniczę ci wybór”. Częściej brzmią jak oczywistość: „Muszę pomóc”, „Nie mogę jej zawieść”, „Jeszcze trochę wytrzymam”.
W tym tekście słowem „podświadomość” nazywam te przekonania, skojarzenia i odruchy, których nie zawsze jesteś świadoma. Nie potrzebujemy dokładnego procentu, żeby przyjrzeć się jednej konkretnej sytuacji: chcesz odmówić, a jednak się zgadzasz.
„Boję się” i „muszę” mówią o czymś innym
Wyobraź sobie prostą sytuację. Ktoś prosi cię, żebyś zrezygnowała ze swoich planów. Czujesz lęk. W głowie pojawia się zdanie: „Jeśli odmówię, przestanie mu na mnie zależeć”.
Lęk jest emocją. To zdanie jest przekonaniem lub przewidywaniem. Możesz uznać, że naprawdę się boisz, i jednocześnie zapytać: „Skąd wiem, że tak będzie? Co pokazują jego dotychczasowe zachowania? Czy mogę mieć w tej relacji własne plany?”.
A jeśli odmowa wcześniej kończyła się karaniem ciszą, wyzwiskami albo groźbami, uwzględnij również te fakty. Nie sprowadzaj czyjegoś krzywdzącego zachowania do własnego „złego nastawienia”.
Usłysz siebie, zanim zaczniesz się poprawiać
Rozmowę ze sobą możesz zacząć od pytania: „Czego się teraz obawiam?”. Potem sprawdź: „Co próbuję zachować, zgadzając się wbrew sobie?”. Spokój? Czyjąś aprobatę? Nadzieję, że tym razem będzie miło?
Daj sobie chwilę. Może pojawi się odpowiedź, obraz, skojarzenie. Może nie pojawi się nic. Nie musisz wydobyć z siebie wielkiego odkrycia przed kolacją.
To, co przychodzi do głowy, potraktuj jako trop. Sprawdź, czy pasuje do twojego doświadczenia. Samo poczucie pewności nie jest dowodem, że odtworzyłaś dokładnie przeszłość albo znalazłaś jedyną przyczynę swojej reakcji.
Ciało też możesz zapytać o uwagę
Przed odpowiedzią zauważ, czy zaciskasz szczękę, wstrzymujesz oddech, napinasz ramiona. Możesz nazwać to najprościej: „Czuję napięcie. Potrzebuję chwili”.
Nie musisz od razu przypisywać temu znaczenia. Ściśnięty brzuch nie daje jednej, pewnej odpowiedzi o emocjach czy przeszłości. Obserwacja ciała może być zaproszeniem do pauzy, bez odczytywania każdego odczucia jak tajnego szyfru.
Zamiast kolejnej obietnicy: jedna pauza
Przypomnij sobie niedawną sytuację, w której powiedziałaś „tak”, chociaż chciałaś odmówić. Wybierz zwykłą, codzienną sytuację. Nie musisz wracać do najtrudniejszych wspomnień.
Zapisz:
Co się wydarzyło? Same fakty, bez oceniania siebie.
Co poczułam i co sobie dopowiedziałam?
Czego wtedy potrzebowałam?
Jaką odpowiedź chcę wypróbować następnym razem?
Może wystarczy: „Nie odpowiem teraz. Dam ci znać jutro”. Jeśli ćwiczenie cię przytłacza, przerwij. Możesz do niego wrócić albo zostawić je na inną okazję.
Nie czekaj, aż zniknie każda wątpliwość
Możesz rozpoznać stary schemat i nadal poczuć pokusę, żeby po raz kolejny ustąpić. Wtedy przydaje się mała, konkretna zmiana: nie wysyłać od razu wiadomości, nie przepraszać za samą potrzebę odpoczynku, sprawdzić własny kalendarz przed przyjęciem cudzych planów.
Nie wszystko, co ci nie wychodzi, wynika z przekonań. Liczą się również pieniądze, czas, wsparcie, zachowania innych osób i warunki, w których żyjesz. Nie dokładaj sobie odpowiedzialności za cały świat. On ma już wystarczająco dużo administracji.
Na dziś wybierz jedną sytuację, w której dasz sobie chwilę przed odpowiedzią. I sprawdź, co usłyszysz, kiedy nie zagłuszysz siebie natychmiastowym „oczywiście”.
Anna Wolna · Mentalny Azyl
