Nie musiał mnie łamać. Ktoś wcześniej nauczył mnie, że dobra kobieta nie protestuje, nie sprawia problemów i zawsze myśli najpierw o innych.

Gratulacje. Wychowaliście grzeczną dziewczynkę.

Taką, która nie pyskuje. Nie krzyczy. Nie przeszkadza. Nie mówi dorosłym, że nie mają racji. Nie odmawia pomocy. Nie robi scen. Taką, którą można postawić w kącie, a ona jeszcze przeprosi, że zajmuje miejsce.

Jakie cudowne dziecko. Jakie dobrze wychowane. Jakie dojrzałe. Tylko nikt nie zapytał, dlaczego ta dziewczynka tak rzadko prosi o pomoc. Dlaczego nie mówi, kiedy coś ją boli. Dlaczego tak bardzo boi się popełnić błąd. Dlaczego przeprasza nawet wtedy, kiedy to ktoś ją skrzywdził.

Bo grzeczne dziecko nie zawsze jest szczęśliwym dzieckiem. Czasami jest dzieckiem, które bardzo wcześnie zrozumiało, że najbezpieczniej jest nie mieć własnego zdania.

I właśnie tak zaczyna się historia wielu dorosłych kobiet, które później nie potrafią powiedzieć „nie”. Nie dlatego, że są słabe. Dlatego, że przez lata uczono je, że odmowa jest czymś złym.

Najpierw nauczono mnie posłuszeństwa. Potem nazwano je dobrocią.

„Ustąp”. „Bądź mądrzejsza”. „Nie przesadzaj”. „Nie rób przykrości”. „Co ludzie powiedzą?”. „Nie bądź taka egoistyczna”. „Pomóż, przecież możesz”. „Starszym należy się szacunek”.

Ile razy w dzieciństwie ktoś powiedział Ci: „Masz prawo odmówić, nawet jeśli komuś się to nie spodoba”? „Twoje zdanie też jest ważne”? „Nie jesteś odpowiedzialna za emocje dorosłych”? „Nie musisz zasługiwać na miłość”?

Mogłaś nauczyć się, że miłość trzeba zdobywać, akceptacja zależy od zachowania, a dobre dziecko nie ma potrzeb, które przeszkadzają innym.

A przecież szacunek i posłuszeństwo to nie to samo. Można szanować człowieka i nie zgadzać się z nim. Można kochać rodziców i nie spełniać wszystkich ich oczekiwań. Można być dobrą osobą i powiedzieć „nie”.

A potem dorosłam. I trafiłam na człowieka, któremu bardzo odpowiadało moje wychowanie.

Nie musiał od początku stosować wielkich manipulacji. Wystarczyło, że zauważył, że boję się konfliktów, szybko przepraszam, nie lubię sprawiać przykrości, godzinami tłumaczę cudze zachowania i odkładam własne sprawy, kiedy ktoś potrzebuje pomocy.

Dla człowieka, który szuka równorzędnej relacji, to sygnał, że partnerka może potrzebować wsparcia w stawianiu granic. Ale dla człowieka, który chce wykorzystywać drugą osobę, to wygodna sytuacja.

Bo nie musi walczyć o każdą przysługę. Ona sama zaproponuje pomoc. Nie musi zawsze żądać pieniędzy. Ona sama zacznie szukać rozwiązania. Nie musi za każdym razem uciszać jej potrzeb. Ona sama zacznie je odkładać.

Najbardziej przerażające jest to, że czasami człowiek nie musi nawet przekraczać naszych granic siłą. Wystarczy, że nauczyliśmy się sami je usuwać, zanim ktoś się o nie potknie.

„Jesteś taka dobra”. A ja słyszałam: „Można od ciebie brać”.

Dobra kobieta. Dobra żona. Dobra matka. Dobra córka. Dobra przyjaciółka. Zawsze pomoże. Zawsze zrozumie. Zawsze wybaczy. Zawsze się poświęci.

A teraz spróbuj przez chwilę nie być taka dobra. Powiedz, że nie masz czasu, pieniędzy, siły. Że nie możesz. Że nie chcesz.

Niektórzy ludzie przyjmą to normalnie. Ale inni mogą się obrazić, zacząć wypominać i oskarżać Cię o egoizm.

Czy oni kochali mnie, czy kochali to, co dla nich robiłam? Nie zawsze odpowiedź będzie prosta. Ale warto ją sobie zadać.

Jeśli relacja działa wyłącznie wtedy, kiedy jedna osoba daje, a druga bierze, to nie jest wzajemność.

Nauczono mnie, że złość jest brzydka.

„Nie złość się”. „Nie przesadzaj”. „Nie bądź taka nerwowa”. „Uspokój się”. Dziewczynka miała być miła i uśmiechnięta. A złość była czymś niewłaściwym.

Tylko że złość nie znika dlatego, że ktoś zabronił nam ją wyrażać. Może zostać przemilczana, przykryta uśmiechem i towarzyszyć długotrwałemu napięciu. Nie oznacza to, że tłumiona złość automatycznie wywołuje konkretną chorobę. Zdrowie jest znacznie bardziej złożone.

Ile kobiet przez lata mówiło „Nic się nie stało”, chociaż stało się bardzo dużo? Ile mówiło „Dam radę”, chociaż ledwo stały na nogach?

Nauczono nas tak pięknie ukrywać własny ból, że niektórzy ludzie naprawdę uwierzyli, że nic nas nie boli.

Nie byłam partnerką. Byłam systemem ratunkowym.

Kiedy pojawiał się problem, szukałam rozwiązania. Kiedy brakowało pieniędzy, kombinowałam. Kiedy ktoś miał kłopoty, pomagałam. Kiedy ktoś nie brał odpowiedzialności, brałam ją za niego.

Moje życie zaczęło przypominać nieustanną akcję ratunkową. Tylko że ratowniczka również potrzebuje odpoczynku. Również może być zmęczona i potrzebować pomocy.

Nie wiedziałam jeszcze, że można pomagać i jednocześnie mieć granice. Można współczuć i nie przejmować odpowiedzialności. Można kochać i nie ratować kogoś przed konsekwencjami jego decyzji.

Miłość nie wymaga, żebym została pogotowiem ratunkowym dla dorosłego człowieka, który nie chce odpowiadać za własne życie.

Najbardziej niebezpieczne zdanie? „Ja już taka jestem”.

„Ja już taka jestem. Zawsze wszystkim pomagam”. „Nie umiem odmawiać”. „Nie lubię konfliktów”. A może nie zawsze taka byłaś? Może taka musiałaś się stać?

Może jako dziecko nauczyłaś się, że spokojniej jest ustąpić? Może miłość i akceptacja były łatwiej dostępne wtedy, kiedy spełniałaś oczekiwania? Może tak długo dostosowywałaś się do innych, że zaczęłaś uważać to za własny charakter?

Nie każda pomocna kobieta działa z lęku. Dobroć nie jest czymś złym. Ale warto odróżnić dobroć, którą wybierasz, od uległości, której boisz się odmówić.

Jeżeli nie potrafisz powiedzieć „nie”, Twoje „tak” nie zawsze jest wolnym wyborem.

Kiedy zaczęłam mówić „nie”, nagle przestałam być taka wspaniała.

Przez lata byłam dobra, wyrozumiała, pomocna i niezastąpiona. A kiedy zaczęłam stawiać granice? Nagle okazało się, że jestem trudna. Że się zmieniłam. Że przesadzam. Że kiedyś byłam inna.

Oczywiście, że byłam inna. Kiedyś moje potrzeby można było przesuwać bez końca. Kiedyś wystarczyło wzbudzić we mnie poczucie winy.

Dzisiaj coraz bardziej boję się czegoś innego: że znowu zdradzę samą siebie, żeby ktoś był ze mnie zadowolony.

Jeśli ktoś lubił Cię tylko wtedy, kiedy nie miałaś granic, może nie tęskni za dawną Tobą. Może tęskni za dostępem, który stracił.

Grzeczna dziewczynka często wyrasta na kobietę, która przeprasza za własne istnienie.

Przepraszam, że przeszkadzam. Że pytam. Że nie mogę. Że jestem zmęczona. Że płaczę. Że mam inne zdanie. Że potrzebuję pomocy.

Dorosła kobieta, która musi się tłumaczyć z tego, że jest człowiekiem. Że ma granice. Że nie ma nieskończonej ilości energii.

A przecież nie trzeba przepraszać za każdą potrzebę. Nie trzeba przedstawiać trzystronicowego wyjaśnienia, dlaczego dzisiaj nie możesz komuś pomóc.

Czasami wystarczy: „Nie, nie zrobię tego”. Bez rozprawy sądowej. Bez przekonywania wszystkich, że nadal jesteś dobrą osobą.

Nie chcę już wychowywać kolejnego pokolenia dziewczynek do milczenia.

Nie chcę, żeby dziewczynka wierzyła, że musi być miła dla każdego. Żeby bała się powiedzieć dorosłemu, że coś jej nie odpowiada. Żeby ignorowała własny dyskomfort tylko dlatego, że ktoś jest starszy.

Chcę, żeby wiedziała, że ma prawo do własnego zdania, odmowy i złości. Że można szanować innych, nie rezygnując z szacunku do siebie. Że pomaganie jest piękne, ale nie może oznaczać nieustannego poświęcania własnego zdrowia.

Nie chcę wychowywać dziewczynki, która będzie łatwa do wykorzystania. Chcę wychować dziewczynkę, która będzie wiedziała, kiedy powiedzieć „dość”.

Nie muszę już być grzeczna. Chcę być wolna.

Nie chcę już być kobietą, którą wszyscy chwalą za to, ile potrafi znieść. Nie chcę być niezastąpiona w rozwiązywaniu cudzych problemów. Nie chcę zasługiwać na miłość własnym wyczerpaniem.

Chcę móc powiedzieć, że coś mi się nie podoba. Chcę móc odpocząć, odmówić, zmienić zdanie i odejść z relacji, w której moje granice są stale lekceważone.

Chcę być dobra dlatego, że tak wybieram. Nie dlatego, że boję się konsekwencji bycia sobą.

Nie chcę już być grzeczną dziewczynką w ciele dorosłej kobiety. Chcę być dorosłą kobietą, która sama decyduje, komu, kiedy i ile daje.

Do kobiety, którą całe życie chwalono za to, że nie sprawia problemów.

Może czytasz ten tekst i czujesz złość. Na rodziców. Na byłego partnera. Na ludzi, którzy wykorzystywali Twoją dobroć. A może na samą siebie.

Nie zamieniaj tego artykułu w kolejny powód do obwiniania siebie. Niektóre zachowania, które uważałaś za swój charakter, mogły być sposobem przystosowania się do środowiska, w którym dorastałaś. A czego się nauczyłaś, tego możesz stopniowo uczyć się inaczej.

Możesz zacząć od jednej odmowy. Jednej granicy. Jednego zdania wypowiedzianego bez przepraszania. Jednego wieczoru, w którym nie będziesz ratować całego świata.

Nie musisz przestać być dobrą kobietą. Nie musisz stać się zimna. Masz tylko przestać traktować siebie gorzej niż wszystkich innych.

Bo dobroć bez granic może stać się wyrokiem na własne życie. A Ty nie przyszłaś na ten świat po to, żeby być wygodna.

Wychowano mnie na grzeczną dziewczynkę. Idealną do wykorzystania. Ale dzisiaj to ja decyduję, do czego jestem gotowa. I już nigdy nie oddam nikomu prawa do decydowania, ile jestem warta.

Anna Wolna | Mentalny Azyl

Postaw na siebie. Nawet jeśli przez całe życie uczono Cię stawiać na innych.

Jeśli rozpoznajesz siebie w historii grzecznej dziewczynki, która wyrosła na kobietę nieustannie ratującą innych, sięgnij po e-book „Postaw na siebie”. To materiał, który pomoże Ci przyjrzeć się własnym potrzebom, granicom i przekonaniom, które przez lata mogły utrudniać Ci życie na własnych zasadach.

Poznaj e-book „Postaw na siebie” w Mentalnym Azylu.

Mentalny Azyl

Mentalny Azyl

Kontakt

Freedom Flow sp. z o.o.
ul. Marcina Kasprzaka 31/119
01-234 Warszawa, Polska

przestrzen.mentalnyazyl@gmail.com
+48 723 430 498

NIP: 5273199291
REGON: 543674815
KRS: 0001214073

0